ถนนไปโรงเพาะเลี้ยงปลาทะเลของศูนย์ฯ
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งเขต 6 (สงขลา)
สะพานสูบน้ำทะเล
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งเขต 6 (สงขลา)
สวนหย่อมด้านหน้าอาคารสำนักงาน
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งเขต 6 (สงขลา)
อาคารสำนักงาน
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งเขต 6 (สงขลา)
ด้านหน้าอาคารสำนักงาน
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง เขต 6 สงขลา
โรงเพาะเลี้ยงปลาทะเลของศูนย์ฯ
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง เขต 6 สงขลา

     กำลังพูดถึงกุ้งเคย กุ้งเคยดำรงชีวิตอยู่ใกล้ผิวทะเลโดยไม่จมลงไป ซึ่งอาจจะอยู่ในน้ำลึกประมาณหน้าแข้งถึงระดับหน้าอก กุ้งเคยมีขนาดความยาวประมาณ 1.5 ซม. มีเปลือกบางและนิ่ม อาศัยอยู่รวมกันเป็นฝูงตามชายทะเลและลำคลองบริเวณป่าชายเลน กุ้งเคยถือเป็นสัตว์น้ำเศรษฐกิจที่ได้จากธรรมชาติ ให้คุณค่าทางโภชนาการสูงมีประโยชน์ต่อร่างกายมนุย์ ใช้กุ้งเคยทำกะปิหรือกุ้งแห้ง

ภาพจาก http://krungshing.com

ภาพจาก http://www.siamfishing.com

          การทำประมงกุ้งเคยจะขึ้นอยู่กับสภาวะของลมฟ้าอากาศและมรสุม เนื่องจากกุ้งเคยจะถูกกระแสน้ำและลมพัดพาไปตามแรงคลื่นและลม เพราะฉะนั้นการทำประมงกุ้งเคยของแต่ละจังหวัดก็จะแตกต่างกันไปตามฤดูมรสุม ทางฝั่งตะวันออกของอ่าวไทยตั้งแต่จังหวัดระยองถึงตราดจะอยู่ในช่วงเดือนพฤษภาคมถึงธันวาคมส่วนจังหวัดชลบุรี ฉะเชิงเทรา สมุทรปราการ สมุทรสาคร เพชรบุรี จะทำประมงได้เกือบตลอดปี ส่วนจังหวัดประจวบคีรีขันธ์และชุมพร เคยจะชุกชุนเดือนมีนาคมถึงเมษายน ตั้งแต่จังหวัดนครศรีธรรมราชถึงนราธิวาส เคนจะชุกชุมเดือนมกราคมถึงมีนาคม และจังหวัดสุราษธานีเคยจะชุกชุมเดือนมีนาคมถึงเมษายน และเดือนกรกฏาคมถึงสิงหาคม

          เครื่องมือในการจับกุ้งเคยส่วนใหญ่จะใช้อวนในล่อนสีฟ้า มีขนาดช่องตาตั้งแต่ 1-2 ม.ม. นำมาเย็บเป็นถุงหรือขณะทำประมงกางผืนอวนออกให้มีลักษณะเหมือนถุงเพื่อรวบรวมเคย เครื่องมือที่ใช้แบ่งออกเป็น 2 ประเภทใหญ่ ๆ คือ เคลื่อนที่และประจำที่ พวกที่เคลื่อนที่อาจจะใช้แรงคนหรือกำลังแรงจากเครื่องยนต์ พวกที่อยู่ประจำที่มักผูกติดกับหลัก เสาหรือวัตถุหนักเพื่อให้เครื่องมืออยู่กับที่ไม่ไปไหน ได้แก่ โพงพาง รั้วไซมาร ยอปีก ส่วนเครื่องมือเคลื่อนที่ได้แก่ อวนล้อม อวนลาก อวนรุน เหล่านี้เป็นต้น

          การทำกะปินั้นจะทำได้โดยนำ กุ้งเคยกับเกลือมาผสมกันในอัตราส่วน กุ้งเคย 12 กิโลกรัม ต่อเกลือ 1 กิโลกรัม โดยมีวิธีทำอยู่ 3 ขั้นตอนด้วยกัน ดังนี้

-          ขั้นตอนแรกนำเคยที่ได้มาล้างให้สะอาดให้หมดจาก พวกทราย สาหร่าย และปลาต่าง ๆ ที่ปะปนมา จากนั้นก็นำมาเคล้ากับเกลือในอัตราส่วนข้างต้น เวลาเคล้าเกลือกับเคยต้องขยำคลุกเคล้ากันให้ทั่วแล้วนำไปหมักในโอ่งหรือถัง 1 คืน

-          ขั้นตอนที่สองนำไปตากแดดโดยสามารถทำได้ 2 วิธี คือ ตากแห้งกับตากเปียก การตากแห้งนั้นจะนำเคยที่คลุกเกลือแล้วไปตากบนเสือรำแพน เช่นเดียวกับตากอาหารทะเลอื่น ๆ เพื่อให้น้ำจากเคยออกและระเหยได้มากส่วนการตากเปียกนั้นจะนำไปตากบนผ้าพลาสติกหรือผ้ายาง ซึ่งวิธีหลังคุณค่าทางอาหารของเคยจะไม่สูญไปกับน้ำเหมือนการตากแห้ง และขั้นตอนสุดท้ายคือการนำเคยที่ตากแดดนั้นไปบดหรือโม่ให้ละเอียด แล้วนำไปตากแดด 1 วัน จึงบรรลุลงเข่งหรือตะกร้าพลาสติกซึ่งมีแผ่นพลาสติกรอง ตั้งทิ้งไว้อีก 1 สัปดาห์เพื่อให้กะปิระอุหรือสุก ก็จะได้กะปิอย่างดี จากนั้นจึงนำไปอัดลงในถัง ในไห หรือในโอ่ง เพื่อจำหน่ายต่อไป

เป็นงัยบ้างครับคงจะหายสงสัยกันแล้วใช่มั้ยครับว่าทำไมกุ้งจึงกลายเป็นกะปิไปได้ ตามที่กล่าวมาข้างต้นใครสนใจจะทำก็ลองดูก็ได้นะครับเพราะกะปิสามารถนำไปทำอะไร อะไรได้หลายอย่างเลยทีเดียว และอย่างหนึ่งที่ผมชอบมากเลยก็คือ แกงส้ม งัย!....

เขียนโดย บุญยา คงคาลิหมีน  

เอกสารอ้างอิง

-          จรูญโรจน์ ฉิมสำราญ, 2538, กะปิ เคยของดีบางกระเจ้า, วารสารสัตว์น้ำปีที่ 6 ฉบับที่ 65, 44-46 น.

-          สมนึก มช้เทียบวงศ์ และ ขวัญไชย อยู่ดี, 2525, การประมงเคยในอ่าวไทย, วารสารการประมง ปีที่ 35 ฉบับที่ 1, 67-88 น.

-          กาญจนา. 2537, กะปิเคยสดของแท้จากบ้านหาดเล็ก อาชีพเล็ก อาชีพพื้นบ้านเงินดี, มตชนบทเทคโนโลยีชาวบ้าน ปีที่ 6 ฉบับที่ 87, 19-22 น.