สวนหย่อมด้านหน้าอาคารสำนักงาน
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งเขต 6 (สงขลา)
ด้านหน้าอาคารสำนักงาน
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง เขต 6 สงขลา
โรงเพาะเลี้ยงปลาทะเลของศูนย์ฯ
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง เขต 6 สงขลา
อาคารสำนักงาน
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งเขต 6 (สงขลา)
ถนนไปโรงเพาะเลี้ยงปลาทะเลของศูนย์ฯ
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งเขต 6 (สงขลา)

ปลาตะลุมพุก ชุกชุมหรือสูญพันธุ์ โดย..ฉวีวรรณ  หนูนุ่นการเลือกรับประทานปลาทะเลชนิดใดชนิดหนึ่งนั้น ดิฉันเชื่อเหลือเกินค่ะว่า ความคิดอันดับต้นๆที่ทำให้ปลาชนิดนั้นๆ ถูกเลือกให้เป็นปลาที่ได้รับความนิยมมากที่สุด คือ คุณภาพของเนื้อและรสชาติความอร่อย ยังมีปลาบางชนิดคุณภาพเนื้อดี รสชาติเยี่ยม แต่น่าเสียดาย จุดด้อย คือ ก้างเยอะ จึงไม่สามารถขึ้นแท่นเป็นปลาที่ได้รับความนิยมอย่างแพร่หลาย  ทั้งๆที่ถ้าใครได้ลิ้มรส อดใจ ไม่ไหวอย่างแน่นอนค่ะ ที่จะยกนิ้วให้

ปลาตะลุมพุก ใช่ค่ะ ปลาตะลุมพุก หลายท่านอาจจะรู้จักดี แต่ก็ยังมีอีกหลายท่านที่ไม่เคยรู้จักปลาชนิดนี้ เหตุผลที่สำคัญ คือ ปลาตะลุมพุก หายากมากขึ้น บางพื้นที่สูญพันธุ์ไปแล้ว โดยเฉพาะทะเลสาบสงขลา ที่เมื่อหลายสิบปีก่อนปลาตะลุมพุกเคยได้ชื่อว่าเป็นปลาที่เจริญและแพร่พันธุ์ได้ดีในทะเลสาบสงขลา แต่มาถึงยุคปัจจุบันนี้กลับสูญพันธุ์สิ้น และพื้นที่แม่น้ำอื่นๆ ก็คงไม่ต่างอะไรไปกับทะเลสาบสงขลา คือ สูญพันธุ์หรือไม่ก็ใกล้สูญพันธุ์ มาทำความรู้จักกับปลาชนิดนี้กันดีกว่าค่ะ

ปลาตะลุมพุก หรือ ปลาหลุมพุก (ใต้) หรือ ปลากระลุมพุก  Alose toli, Hilsa herring, Toli shad, Chinese herring;  ปลาทะเลชนิดหนึ่งที่เข้ามาวางไข่ในน้ำจืด มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Tenualosa toli  วงศ์ปลาหลังเขียว (Clupeidae) รูปร่างคล้ายปลาในวงศ์ปลาตะเพียน แต่ลำตัวเพรียวกว่า และส่วนครีบหลังหางยาวเว้าลึกกว่ามาก ปากกว้าง ลูกตามีเยื่อไขมันคลุม ครีบอก ครีบท้อง และครีบก้นเล็ก เกล็ดใหญ่แต่บางคลุมทั้งลำตัว เกล็ดท้องเป็นสันคม  เกิดจากการเปลี่ยนแปลงของเกล็ดเพื่อใช้เป็นประโยชน์ในการป้องกันตัว จะงอยปากสั้นทู่ ปากมีขนาดปานกลางและเฉียงขึ้นเล็กน้อย ฐานของครีบหลังและครีบก้นมีความยาวเกือบเท่ากัน ครีบหู เล็กเรียวยาว เกล็ดเล็กบางและหลุดง่าย ลำตัวด้านหลังสีเขียวปนน้ำเงิน ท้องสีขาวเงิน  ลำตัวด้านหลังมีสีคล้ำอมฟ้าอ่อนหรือเขียวอ่อน เช่นเดียวกับหัว ด้านข้างเป็นสีเงินอมฟ้าหรือเหลืองอ่อนไปจนถึงท้อง ในปลาที่ไม่สดนักมักมีสีแดงเรื่อ ๆ ที่ข้างลำตัว ครีบมีสีเหลืองอ่อน ครีบหางสีเหลืองอ่อนเหลือบฟ้า ขอบสีคล้ำ มีขนาดโตเต็มที่ได้ราว 35-45 เซนติเมตร พบกระจายพันธุ์ในชายฝั่งทะเลตั้งแต่อ่าวเบงกอลจนถึงทะเลจีนใต้และอินโด-แปซิฟิก

ปลาตะลุมพุกเป็นปลาทะเล ซึ่งจับได้ยากมาก ในช่วงฤดูร้อนของทุกปี ปลาตะลุมพุกจะว่ายจากทะเลเข้าสู่แม่น้ำเพื่อวางไข่ในน้ำจืดแล้วก็จะว่ายกลับไปยังทะเลอีก มีนิทานเล่ากันว่า ทุกปีปลาตะลุมพุกจะว่ายไปยังแม่น้ำซินอันเจียง แหล่งตกปลาของหยันเจ่อหลิง ขุนนางผู้ซื่อสัตย์ในประวัติศาสตร์จีน เพื่อเป็นการบูชาแก่หยันเจ่อหลิง และเมื่อจับปลาได้หยันเจ่อหลิงจะวาดสัญญลักษณ์สีแดงที่ปากปลา ผู้คนจึงเชื่อกันว่า ปลาตะลุมพุกที่มีสัญลักษณ์สีแดงที่ปากนั้นเป็นปลาคุณภาพระดับยอดเยี่ยม และอร่อยที่สุด

ย้อนหลังไปในอดีตเมื่อ 70 - 80 ปีที่ผ่านมา ปลาตะลุมพุกเคยมีชุกชุมในแม่น้ าเจ้าพระยา มันจะว่าย เข้ามาวางไข่ถึงต าบลบางยี่ขัน อ าเภอบางพลัด เ ล่ากัน ว่ามันชอบ มากินกากส่าเหล้าที่โรง งาน สุราบางยี่ขัน ปี ค.ศ. 1935 ดร. ฮิว แมคคอร์มิค สมิธ อธิบดีกรมประมง รายงานไว้ว่า ปลาตะลุมพุกเป็นปลาที่มีความนิยมมาก ในหมู่คนจีน และมีผู้มารอรับซื้อจากชาวประมงอวน ลอย ราคาตัวละ 1-3 บาท
เนื้อของปลาตะลุมพุกนั้นมีลักษณะพิเศษมาก คือ เนื้อจะนิ่มมากเมื่อต้มหรือนึ่ง แต่ถ้าต้มเคี่ยวไปนานๆ เนื้อจะจับกันเป็นก้อนแข็งเหมือนพวกปลาโอและปลาทูน่าไม่เปื่อยยุ่ยเหมือนปลาเนื้อนิ่มพวกกะพงหรือปลาเก๋า แม้จะมีก้างมากมายมหาศาล แต่ด้วยรสชาติที่มันอร่อยและมีกลิ่นหอมเฉพาะตัวของปลาตะลุมพุก ประกอบกับมันหาได้ยากจึงทำให้มันมีราคาแพงมาก

อ่านบทความฉบับนี้จบแล้ว นอกจากจะได้รู้ว่า รูปร่างหน้าตาอย่างไร  ตลอดจนลักษณะของวงจรชีวิต การแพร่กระจายพันธุ์ เท่านี้ยังไม่พอค่ะ ทดลองไปซื้อไปหาปลาชนิดนี้มาประกอบอาหารดู เมนูแนะนำ สูตรเด็ดต้องแกงส้ม  แล้วคุณจะลืมไปเลยค่ะ ว่าปลาชนิดนี้มีก้างด้วยหรือ...และที่สำคัญ ขอฝากพี่น้องชาวประมงทุกท่านด้วยน่ะค่ะ อย่าจับปลาตัวเล็กที่ยังไม่ได้ขนาดใช้ตาอวนที่มีขนาดถูกต้องตามกฎหมาย เพราะมิเช่นนั้นแล้วปลาหลายๆชนิดจะเป็นดั่งเช่น ปลาตะลุมพุกนี่แหละค่ะ ค่อยๆสูญพันธุ์ทั่งๆที่เคยชุกชุม ปล่อยให้ปลาตัวโต ออกลูก ออกหลาน พอได้ขนาดแล้วค่อยจับนะค่ะ


http://dictionary.sanook.com/search/dict-
https://th.wikipedia.org
http://www.siamfishing.com

 

2 มีนาคม 2560