ด้านหน้าอาคารสำนักงาน
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง เขต 6 สงขลา
ด้วยเกล้าด้วยกระหม่อม
ข้าพระพุทธเจ้า ผู้บริหาร ข้าราชการ และเจ้าหน้าที่ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งเขต 6 (สงขลา)
อาคารสำนักงาน
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งเขต 6 (สงขลา)

ปลาอินทรีจัดเป็นปลาล่าเหยื่อขนาดใหญ่ ซึ่งจัดอยู่ในสกุล Scomberomorus ในวงศ์ Scomberidae มีทั้งหมด 18 ชนิด ในประเทศไทยสามารถพบไทย 2 ชนิด คือ ปลาอินทรีบั้ง (Scomberomorus commerson) และปลาอินทรีจุด(Scomberomorus guttatus) ซึ่งสามารถพบได้ในทะเลอ่าวไทยและอันดามัน การล่าเหยื่อของปลาอินทรี จะออกล่าเหยื่อเป็นฝูง หาอาหารโดยไล่กินปลาและสัตว์น้ำขนาดเล็กเป็นอาหาร ทำให้ได้ชื่อว่า จิ้งจอกแห่งท้องทะเล

ปลาอินทรีเป็นปลาที่สามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้ในหลายๆด้าน เช่น การนำไปประกอบอาหาร หรือแม้กระทั่งใช้ในวงการกีฬา เช่น การตกปลา เป็นต้น  ซึ่งทำให้จำนวนปลาในธรรมชาตินั้นมีจำนวนลดลงอย่างรวดเร็ว อีกทั้งปัจจุบันยังไม่มีประเทศไหนที่ได้ทำการศึกษาเกี่ยวกับการเพาะพันธุ์ปลาอินทรี ด้วยเหตุนี้เอง ทำให้สถาบันวิจัยการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง กรมประมง ได้เล็งเห็นว่าปลาอินทรีน่าจะมีแนวโน้ม ที่จะประสบความสำเร็จในการการเพาะขยายพันธุ์ได้ โดยมอบหมายให้ นายจิระยุทธ  รื่นศิริกุล เป็นผู้ดำเนินการดำเนินการ ขั้นตอนการดำเนินงานก็คือ เริ่มด้วยการรวบรวมพันธุ์ปลาอินทรี ซึ่งลูกปลาอินทรีนี้จะเป็นปลาอินทรีบั้ง (Scomberomorus commerson) ซึ่งไม่ได้รวบรวมกันง่ายๆ แบบปลาชนิดอื่นๆ เพราะปลาอินทรีนี้จะถูกรวบรวม จากการวิธีตกขึ้นมา ซึ่งปลาอาจจะมีอาการบอบช้ำจากคมเบ็ด จากนั่นเมื่อปลดปลาจากเบ็ดแล้ว ต้องรีบลำเลียงปลาเพื่อไปลงบ่อ ซึ่งขนาดของลูกปลาอินทรีที่ตกได้จะมีความยาวประมาณ 5-7 นิ้ว จากนั้นจะนำปลาไปปล่อยลงบ่อที่ได้เตรียมไว้แล้ว ในช่วงระยะแรกๆ ลูกปลาจะยังไม่กินอาหาร ซึ่งอาจเกิดมาจากการบอบช้ำจากคมเบ็ด, ไม่ชินกับพื้นที่บ่อ เพราะสภาพแวดล้อมไม่เหมือนกับในธรรมชาติ และอาหารที่ให้ก็ไม่เหมือนอาหารธรรมชาติ เนื่องจากปลาอินทรีจะล่าปลาเล็กเป็นอาหาร แต่พอเอามาเลี้ยงในบ่ออาหารที่ให้กิน จะเป็นปลาหลังเขียวหั่น

ซึ่งอาจทำให้ปลายังไม่ชิน หลังจากที่ลูกปลาเริ่มกินอาหาร ทำให้เป็นที่แน่ใจว่าปลาอินทรีที่ได้มาจากการรวบรวม จะมีโอกาสรอดจนสามารถที่จะมีการเติบโตได้ แต่ปลาอินทรีเป็นปลาที่ชอบกระโดด จนทำให้บางครั้งอาจมีการกระโดดขึ้นมาตายขอบบ่อ แต่ทางสถาบันฯก็ได้ดำเนินการแก้ไขโดยการใช้ตาข่ายกั้นเพื่อป้องกันการกระโดดมาตายของปลา จากการที่ได้ทำการศึกษาการเติบโตของลูกปลาอินทรีพบว่า ลูกปลาจะมีการเจริญเติบโตที่เร็วมาก ลูกปลาขนาด 10-15 เซนติเมตร เมื่อเลี้ยงผ่านไปประมาณ 1 ปี จะมีความยาวถึง 80 เซนติเมตร(กระโดดมาตาย) และเมื่อลองผ่าท้องดูก็พบว่ามีไข่อ่อน(ระยะ 1) แต่ปลาในชุดนั้นได้กระโดดขึ้นมาตายไปเสียก่อน ในอนาคตก็หวังว่าลูกปลาที่ได้ทำการรวบรวมมานี้เจริญเติบโตจนสามารถเป็นพ่อพันธุ์แม่พันธุ์เพื่อทดลองในการเพาะขยายพันธุ์เพื่อปล่อยลงสู่แหล่งน้ำธรรมชาติ หรือใช้เป็นสัตว์น้ำเศรษฐกิจชนิดใหม่ต่อไปในอนาคต

จากขั้นตอนการดำเนินการเพาะพันธุ์ปลาอินทรี เริ่มตั้งแต่การรวบรวมลูกพันธุ์ปลาอินทรีไปจนถึงการเลี้ยงลูกปลาอินทรีในบ่อ จะเห็นว่าเป็นงานที่ท้าทายงานหนึ่ง ถึงแม้จะต้องประสบพบเจอกับปัญหาและอุปสรรคในการเพาะขยายพันธุ์ปลาอินทรีนี้บ้าง แต่สถาบันวิจัยการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งก็จะทำให้สำเร็จในการเพาะขยายพันธุ์ปลาอินทรีคืนสู่ธรรมชาติ ทดแทนกับการถูกจับจากกิจกรรมต่างๆของมนุษย์ หรือใช้เป็นสัตว์น้ำเศรษฐกิจชนิดใหม่ในอนาคตต่อไป

เรียบเรียงโดย นายเฉลิมพล แก้วหมุน

แหล่งอ้างอิง

กรมประมง. 2555. การจำแนกชนิดสัตว์น้ำทะเลที่ใช้เป็นวัตถุดิบในการผลิตสินค้าประมงเพื่อการส่งออกประชาคมยุโรป. กรมประมง. กระทรวงเกษตรและสหกรณ์. 131 หน้า.

http://www.fisheries.go.th

http://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%9B%E0%B8%A5%E0%B8%B2%E0%B8%AD%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B8%97%E0%B8%A3%E0%B8%B5

http://www.foodnetworksolution.com/wiki/word/3535/%E0%B8%9B%E0%B8%A5%E0%B8%B2%E0%B8%AD%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B8%97%E0%B8%A3%E0%B8%B5%E0%B8%9A%E0%B8%B1%E0%B9%89%E0%B8%87-spanish-mackerel