แลกลิงค์กับ NICA

    

images by free.in.th

 

สังคมสัตว์หน้าดิน PDF พิมพ์ อีเมล
เขียนโดย Administrator   
วันศุกร์ที่ 06 มกราคม 2012 เวลา 13:49 น.

 

สังคมสัตว์หน้าดินบริเวณทะเลสาบสงขลาตอนนอก
( Macrobenthic Community in the Outer Part of Songkhla lake )
นิคม ละอองศิริวงศ์


     เก็บรวบรวมสัตว์หน้าดินและตัวแปรสิ่งแวดล้อมในทุกๆเดือนจากทะเลสาบสงขลาตอนนอก จำนวน 14 สถานี ระหว่างเดือนตุลาคม 2540 ถึงเดือนกันยายน 2541 พบว่า สัตว์หน้าดินบริเวณทะเลสาบสงขลาตอนนอกที่พบในการศึกษาครั้งนี้มี 6 ไฟลัม ได้แก่ Annelida Arthropoda Mollusca Echinodermata Chodata และ Nemertea โดยมีความชุกชุมเฉลี่ย 1,192 ตัว/ตารางเมตร สัตว์หน้าดินที่พบส่วนใหญ่เป็นพวก Arthropoda (crustaceas) Annelida(polychaete) และ Mollusca (bivalve) คิดเป็น 98.9% ของสัตว์หน้าดินที่พบทั้งหมด สัตว์หน้าดินที่พบสม่ำเสมอบริเวณทะเลสาบสงขลาตอนนอกคือ tanaidacea รองลงมาเป็นพวกหอยสองฝา capitellidae nereidae และ nepthyidae ตามลำดับ ในขณะที่หอยสองฝาเป็นสัตว์หน้าดินที่พบชุกชุมมากที่สุดในการศึกษาครั้งนี้ รองลงมาคือ tanaidacea และ cirratulidae ตามลำดับ หอยสองฝาพบมากในบริเวณสถานี SL04 และปากคลองอู่ตะเภา (SL10) ในเดือนกุมภาพันธ์และเดือนเมษายน ซึ่งส่วนใหญ่เป็นหอยกะพง ส่วน tanaidacea พบชุกชุมมากบริเวณกลางๆทะเลสาบสงขลาตอนนอก (SL07-SL09) รอบๆเกาะยอ (SL12-SL13) รวมทั้งปากคลองพะวง (SL14) ส่วนบริเวณอื่นๆมีความชุกชุมไม่มากนัก นอกจาก tanaidacea แล้วยังพบว่า สัตว์หน้าดินในครอบครัว capitellidae เป็นอีกพวกหนึ่งที่พบแพร่กระจายทั่วไปสม่ำเสมอกว่าสัตว์หน้าดินชนิดอื่นๆ ซึ่งสัตว์หน้าดินกลุ่มนี้พบชุกชุมมากบริเวณปากคลองสำโรง (SL03) ซึ่งบริเวณดังกล่าวเป็นบริเวณที่มีมลภาวะสูง เนื่องจากรับของเสียทั้งจากชุมชนและท่าเทียบเรือประมง อีกทั้งการไหลหมุนเวียนของน้ำไม่ค่อยดี ส่วนบริเวณอื่นๆพบ capitellidae ไม่มากนัก
      ในการศึกษาครั้งนี้พบว่า ดัชนีความหลากหลายของชนิดพันธุ์ ดัชนีความมากชนิด และดัชนีความเท่าเทียมกันของชนิดมีค่าสูงสุดบริเวณปากทะเลสาบ (SL01) และนอกจากนี้ยังพบว่า ยังมีบริเวณอื่นๆอีกที่มีค่าดังกล่าวค่อนข้างสูงทั้ง 3 ค่า ได้แก่ แหล่งเลี้ยงปลาในกระชังบ้านหัวเขา (SL05) และปากคลองพะวง (SL14) ส่วนสถานี SL04 และปากคลองอู่ตะเภา (SL10) มีค่าดัชนีความหลากหลายของชนิดพันธุ์ ดัชนีความมากชนิด และดัชนีความเท่าเทียมกันของชนิดต่ำกว่าสถานีอื่นๆอย่างชัดเจน และจากการที่เดือนกุมภาพันธ์และเดือนเมษายนพบหอยสองฝาชุกชุมมาก ทำให้ค่าดัชนีความหลากหลายของชนิดพันธุ์ ดัชนีความมากชนิด และดัชนีความเท่าเทียมกันของชนิดในเดือนดังกล่าวต่ำกว่าเดือนอื่นๆ ในขณะที่เดือนอื่นๆยกเว้นเดือนธันวาคม มีค่าดัชนีความหลากหลายของชนิดพันธุ์ ดัชนีความมากชนิด และดัชนีความเท่าเทียมกันของชนิดแตกต่างกันเพียงเล็กน้อยเท่านั้น
จากการจัดกลุ่มสังคมสัตว์หน้าดินตามสถานีต่างๆ บริเวณทะเลสาบสงขลาตอนนอก จะเห็นได้ว่า สังคมสัตว์หน้าดินบริเวณทะเลสาบสงขลาตอนนอก แบ่งได้เป็น 2 กลุ่มใหญ่ แต่อย่างไรก็ตาม เมื่อระดับความคล้ายคลึงมากขึ้น สังคมสัตว์หน้าดินบริเวณทะเลสาบสงขลาตอนนอก ก็สามารถแบ่งเป็นกลุ่มย่อยได้มากขึ้น โดยที่ระดับความคล้ายคลึง 58% พบว่า สังคมสัตว์หน้าดินบริเวณปากคลองสำโรง (SL03) แหล่งเลี้ยงปลาในกระชังบ้านหัวเขา (SL05) ปากคลองพะวง (SL14) และปากคลองอู่ตะเภา (SL10) แยกออกจากกลุ่มสังคมสัตว์หน้าดินที่อยู่ถัดเข้าไปในทะเลสาบอย่างชัดเจน โดยสังคมสัตว์หน้าดินบริเวณปากคลองสำโรง (SL03) แหล่งเลี้ยงปลาในกระชังบ้านหัวเขา (SL05) ปากคลองพะวง (SL14) รวมอยู่ในกลุ่มเดียวกัน ส่วนสังคมสัตว์หน้าดินบริเวณปากคลองอู่ตะเภา (SL10) แยกออกไปเป็นอีกกลุ่มหนึ่ง ซึ่งเป็นที่ทราบกันดีว่าบริเวณดังกล่าวล้วนแต่อยู่ในภาวะวิกฤต และแม้ว่าสังคมสัตว์หน้าดินบริเวณแหล่งเลี้ยงปลาในกระชังบ้านหัวเขา (SL05) จะจัดอยู่ในกลุ่มที่มีมลภาวะ แต่สังคมสัตว์หน้าดินตามแหล่งเลี้ยงปลาในกระชังบริเวณอื่นๆ ได้แก่ บริเวณบ้านท่าเสา (SL06) บริเวณเกาะยอ (SL12 และ SL13) จัดอยู่ในกลุ่มเดียวกับสังคมสัตว์หน้าดินบริเวณที่ห่างไกลมลภาวะ เช่น บริเวณกลางทะเลสาบสงขลาตอนนอก สังคมสัตว์หน้าดินบริเวณทะเลสาบสงขลาตอนนอกในเดือนต่างๆนั้น แบ่งกลุ่มกันชัดเจน การจัดกลุ่มสอดคล้องกันทั้งภาพเดนโดรแกรม และภาพสองมิติ การจัดกลุ่มดังกล่าวสอดคล้องกับปริมาณน้ำฝน เพราะเมื่อพิจารณาถึงปริมาณน้ำฝนบริเวณทะเลสาบสงขลาในช่วงที่ทำการศึกษา พบว่า ในเดือนธันวาคมมีฝนตกมากที่สุด ในขณะที่เดือนตุลาคมปี 2540 มีฝนตกใกล้เคียงกันกับเดือนมิถุนายนและเดือนสิงหาคม 2541 ส่วนเดือนกุมภาพันธ์ และเดือนเมษายนมีฝนตกน้อยมาก
     จากการวิเคราะห์สหสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยสิ่งแวดล้อมกับ univariate community structure มีปัจจัยสิ่งแวดล้อมเพียง 3 ตัวแปรเท่านั้นที่มีความสัมพันธ์กับ Univariate indices อย่างมีนัยสำคัญ (P<0.05) ได้แก่ กระแสน้ำ ความเป็นกรด-ด่างของตะกอนดิน และแอมโมเนียรวมในตะกอนดิน
     จากการศึกษาในครั้งนี้จะเห็นได้ว่า ทะเลสาบสงขลาตอนนอก เป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของสัตว์หน้าดินขนาดใหญ่อย่างน้อย 6 ไฟลัม รวมเป็นสังคมสัตว์หน้าดินที่สามารถแบ่งเป็นกลุ่มย่อยได้อีก 5 กลุ่มตามสภาพแวดล้อมของแต่ละพื้นที่ ซึ่งนอกจากจะแตกต่างไปตามสภาพพื้นที่แล้ว สังคมสัตว์หน้าดินบริเวณทะเลสาบสงขลาตอนนอกยังแปรผันตามฤดูกาลอีกด้วย

บทคัดย่อ


     เก็บรวบรวมสัตว์หน้าดินและตัวแปลสิ่งแวดล้อมทุกเดือนจากทะเลสาบสงขลาตอนนอก จำนวน 14 สถานีระหว่างเดือนตุลาคม 2540 ถึงเดือนกันยายน 2541 พบว่า หอยสองฝาเป็นสัตว์หน้าดินที่พบชุกชุมมากที่สุด รองลงมาเป็นพวกกุ้ง-ปู และไส้เดือนทะเลตามลำดับ จากการใช้เทคนิค unirariate พบว่า ค่าดัชนี unirariate ไม่มีความสัมพันธ์กับระดับมลภาวะ เมื่อใช้เทคนิค multivariate พบว่า โครงสร้างสังคมสัตว์หน้าดินมีความสัมพันธ์กับฤดูกาล นอกจากนี้ยังพบว่าโครงสร้างสังคมสัตว์หน้าดินมีความสัมพันธ์กับระดับของมลภาวะในสถานีต่าง ๆ จากการวิเคราะห์สหสัมพันธ์พบว่า ปัจจัยสิ่งแวดล้อมสำคัญที่มีอิทธิพลต่อโครงสร้างสังคมสัตว์หน้าดินบริเวณทะเลสาบสงขลาตอนนอก ได้แก่ ความลึก กระแสนน้ำ และแอมโมเนียรวมในตะกอนดิน
คำสำคัญ สัตว์หน้าดิน สังคมสิ่งมีชีวิต ทะเลสาบสงขลาตอนนอก

ดูรายละเอียดได้จากเอกสารวิชาการ ฉบับที่ 2 /2544

 

เวลา

LINKS

images by free.in.th

images by free.in.th

images by free.in.th

images by free.in.th

images by free.in.th

images by free.in.th

images by free.in.th

images by free.in.th

images by free.in.th

images by free.in.th 

จำนวนผู้เข้าชม

606904
TodayToday1033
YesterdayYesterday1058
This WeekThis Week5901
This MonthThis Month30959
All DaysAll Days606904



ขับเคลื่อนโดย Joomla!. Designed by: free Joomla 1.5 theme  Valid XHTML and CSS.