รายงานจัดซื้อจัดจ้าง

แลกลิงค์กับ NICA

    

images by free.in.th

 

สังคมสัตว์หน้าดิน PDF พิมพ์ อีเมล
เขียนโดย Administrator   
วันศุกร์ที่ 06 มกราคม 2012 เวลา 13:49 น.

 

สังคมสัตว์หน้าดินบริเวณทะเลสาบสงขลาตอนนอก
( Macrobenthic Community in the Outer Part of Songkhla lake )
นิคม ละอองศิริวงศ์


     เก็บรวบรวมสัตว์หน้าดินและตัวแปรสิ่งแวดล้อมในทุกๆเดือนจากทะเลสาบสงขลาตอนนอก จำนวน 14 สถานี ระหว่างเดือนตุลาคม 2540 ถึงเดือนกันยายน 2541 พบว่า สัตว์หน้าดินบริเวณทะเลสาบสงขลาตอนนอกที่พบในการศึกษาครั้งนี้มี 6 ไฟลัม ได้แก่ Annelida Arthropoda Mollusca Echinodermata Chodata และ Nemertea โดยมีความชุกชุมเฉลี่ย 1,192 ตัว/ตารางเมตร สัตว์หน้าดินที่พบส่วนใหญ่เป็นพวก Arthropoda (crustaceas) Annelida(polychaete) และ Mollusca (bivalve) คิดเป็น 98.9% ของสัตว์หน้าดินที่พบทั้งหมด สัตว์หน้าดินที่พบสม่ำเสมอบริเวณทะเลสาบสงขลาตอนนอกคือ tanaidacea รองลงมาเป็นพวกหอยสองฝา capitellidae nereidae และ nepthyidae ตามลำดับ ในขณะที่หอยสองฝาเป็นสัตว์หน้าดินที่พบชุกชุมมากที่สุดในการศึกษาครั้งนี้ รองลงมาคือ tanaidacea และ cirratulidae ตามลำดับ หอยสองฝาพบมากในบริเวณสถานี SL04 และปากคลองอู่ตะเภา (SL10) ในเดือนกุมภาพันธ์และเดือนเมษายน ซึ่งส่วนใหญ่เป็นหอยกะพง ส่วน tanaidacea พบชุกชุมมากบริเวณกลางๆทะเลสาบสงขลาตอนนอก (SL07-SL09) รอบๆเกาะยอ (SL12-SL13) รวมทั้งปากคลองพะวง (SL14) ส่วนบริเวณอื่นๆมีความชุกชุมไม่มากนัก นอกจาก tanaidacea แล้วยังพบว่า สัตว์หน้าดินในครอบครัว capitellidae เป็นอีกพวกหนึ่งที่พบแพร่กระจายทั่วไปสม่ำเสมอกว่าสัตว์หน้าดินชนิดอื่นๆ ซึ่งสัตว์หน้าดินกลุ่มนี้พบชุกชุมมากบริเวณปากคลองสำโรง (SL03) ซึ่งบริเวณดังกล่าวเป็นบริเวณที่มีมลภาวะสูง เนื่องจากรับของเสียทั้งจากชุมชนและท่าเทียบเรือประมง อีกทั้งการไหลหมุนเวียนของน้ำไม่ค่อยดี ส่วนบริเวณอื่นๆพบ capitellidae ไม่มากนัก
      ในการศึกษาครั้งนี้พบว่า ดัชนีความหลากหลายของชนิดพันธุ์ ดัชนีความมากชนิด และดัชนีความเท่าเทียมกันของชนิดมีค่าสูงสุดบริเวณปากทะเลสาบ (SL01) และนอกจากนี้ยังพบว่า ยังมีบริเวณอื่นๆอีกที่มีค่าดังกล่าวค่อนข้างสูงทั้ง 3 ค่า ได้แก่ แหล่งเลี้ยงปลาในกระชังบ้านหัวเขา (SL05) และปากคลองพะวง (SL14) ส่วนสถานี SL04 และปากคลองอู่ตะเภา (SL10) มีค่าดัชนีความหลากหลายของชนิดพันธุ์ ดัชนีความมากชนิด และดัชนีความเท่าเทียมกันของชนิดต่ำกว่าสถานีอื่นๆอย่างชัดเจน และจากการที่เดือนกุมภาพันธ์และเดือนเมษายนพบหอยสองฝาชุกชุมมาก ทำให้ค่าดัชนีความหลากหลายของชนิดพันธุ์ ดัชนีความมากชนิด และดัชนีความเท่าเทียมกันของชนิดในเดือนดังกล่าวต่ำกว่าเดือนอื่นๆ ในขณะที่เดือนอื่นๆยกเว้นเดือนธันวาคม มีค่าดัชนีความหลากหลายของชนิดพันธุ์ ดัชนีความมากชนิด และดัชนีความเท่าเทียมกันของชนิดแตกต่างกันเพียงเล็กน้อยเท่านั้น
จากการจัดกลุ่มสังคมสัตว์หน้าดินตามสถานีต่างๆ บริเวณทะเลสาบสงขลาตอนนอก จะเห็นได้ว่า สังคมสัตว์หน้าดินบริเวณทะเลสาบสงขลาตอนนอก แบ่งได้เป็น 2 กลุ่มใหญ่ แต่อย่างไรก็ตาม เมื่อระดับความคล้ายคลึงมากขึ้น สังคมสัตว์หน้าดินบริเวณทะเลสาบสงขลาตอนนอก ก็สามารถแบ่งเป็นกลุ่มย่อยได้มากขึ้น โดยที่ระดับความคล้ายคลึง 58% พบว่า สังคมสัตว์หน้าดินบริเวณปากคลองสำโรง (SL03) แหล่งเลี้ยงปลาในกระชังบ้านหัวเขา (SL05) ปากคลองพะวง (SL14) และปากคลองอู่ตะเภา (SL10) แยกออกจากกลุ่มสังคมสัตว์หน้าดินที่อยู่ถัดเข้าไปในทะเลสาบอย่างชัดเจน โดยสังคมสัตว์หน้าดินบริเวณปากคลองสำโรง (SL03) แหล่งเลี้ยงปลาในกระชังบ้านหัวเขา (SL05) ปากคลองพะวง (SL14) รวมอยู่ในกลุ่มเดียวกัน ส่วนสังคมสัตว์หน้าดินบริเวณปากคลองอู่ตะเภา (SL10) แยกออกไปเป็นอีกกลุ่มหนึ่ง ซึ่งเป็นที่ทราบกันดีว่าบริเวณดังกล่าวล้วนแต่อยู่ในภาวะวิกฤต และแม้ว่าสังคมสัตว์หน้าดินบริเวณแหล่งเลี้ยงปลาในกระชังบ้านหัวเขา (SL05) จะจัดอยู่ในกลุ่มที่มีมลภาวะ แต่สังคมสัตว์หน้าดินตามแหล่งเลี้ยงปลาในกระชังบริเวณอื่นๆ ได้แก่ บริเวณบ้านท่าเสา (SL06) บริเวณเกาะยอ (SL12 และ SL13) จัดอยู่ในกลุ่มเดียวกับสังคมสัตว์หน้าดินบริเวณที่ห่างไกลมลภาวะ เช่น บริเวณกลางทะเลสาบสงขลาตอนนอก สังคมสัตว์หน้าดินบริเวณทะเลสาบสงขลาตอนนอกในเดือนต่างๆนั้น แบ่งกลุ่มกันชัดเจน การจัดกลุ่มสอดคล้องกันทั้งภาพเดนโดรแกรม และภาพสองมิติ การจัดกลุ่มดังกล่าวสอดคล้องกับปริมาณน้ำฝน เพราะเมื่อพิจารณาถึงปริมาณน้ำฝนบริเวณทะเลสาบสงขลาในช่วงที่ทำการศึกษา พบว่า ในเดือนธันวาคมมีฝนตกมากที่สุด ในขณะที่เดือนตุลาคมปี 2540 มีฝนตกใกล้เคียงกันกับเดือนมิถุนายนและเดือนสิงหาคม 2541 ส่วนเดือนกุมภาพันธ์ และเดือนเมษายนมีฝนตกน้อยมาก
     จากการวิเคราะห์สหสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยสิ่งแวดล้อมกับ univariate community structure มีปัจจัยสิ่งแวดล้อมเพียง 3 ตัวแปรเท่านั้นที่มีความสัมพันธ์กับ Univariate indices อย่างมีนัยสำคัญ (P<0.05) ได้แก่ กระแสน้ำ ความเป็นกรด-ด่างของตะกอนดิน และแอมโมเนียรวมในตะกอนดิน
     จากการศึกษาในครั้งนี้จะเห็นได้ว่า ทะเลสาบสงขลาตอนนอก เป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของสัตว์หน้าดินขนาดใหญ่อย่างน้อย 6 ไฟลัม รวมเป็นสังคมสัตว์หน้าดินที่สามารถแบ่งเป็นกลุ่มย่อยได้อีก 5 กลุ่มตามสภาพแวดล้อมของแต่ละพื้นที่ ซึ่งนอกจากจะแตกต่างไปตามสภาพพื้นที่แล้ว สังคมสัตว์หน้าดินบริเวณทะเลสาบสงขลาตอนนอกยังแปรผันตามฤดูกาลอีกด้วย

บทคัดย่อ


     เก็บรวบรวมสัตว์หน้าดินและตัวแปลสิ่งแวดล้อมทุกเดือนจากทะเลสาบสงขลาตอนนอก จำนวน 14 สถานีระหว่างเดือนตุลาคม 2540 ถึงเดือนกันยายน 2541 พบว่า หอยสองฝาเป็นสัตว์หน้าดินที่พบชุกชุมมากที่สุด รองลงมาเป็นพวกกุ้ง-ปู และไส้เดือนทะเลตามลำดับ จากการใช้เทคนิค unirariate พบว่า ค่าดัชนี unirariate ไม่มีความสัมพันธ์กับระดับมลภาวะ เมื่อใช้เทคนิค multivariate พบว่า โครงสร้างสังคมสัตว์หน้าดินมีความสัมพันธ์กับฤดูกาล นอกจากนี้ยังพบว่าโครงสร้างสังคมสัตว์หน้าดินมีความสัมพันธ์กับระดับของมลภาวะในสถานีต่าง ๆ จากการวิเคราะห์สหสัมพันธ์พบว่า ปัจจัยสิ่งแวดล้อมสำคัญที่มีอิทธิพลต่อโครงสร้างสังคมสัตว์หน้าดินบริเวณทะเลสาบสงขลาตอนนอก ได้แก่ ความลึก กระแสนน้ำ และแอมโมเนียรวมในตะกอนดิน
คำสำคัญ สัตว์หน้าดิน สังคมสิ่งมีชีวิต ทะเลสาบสงขลาตอนนอก

ดูรายละเอียดได้จากเอกสารวิชาการ ฉบับที่ 2 /2544

 

เวลา

ผลงานรัฐบาล รอบ 6 เดือน

กระบวนการทำงาน

จำนวนผู้เข้าชม

1276691
TodayToday1157
YesterdayYesterday1241
This WeekThis Week6363
This MonthThis Month34353
All DaysAll Days1276691



ขับเคลื่อนโดย Joomla!. Designed by: free Joomla 1.5 theme  Valid XHTML and CSS.