ไพโรจน์ ศิริมนตาภรณ์ เรียบเรียง
     ปลาหมอสีเป็นปลาน้ำจืดจัดอยู่ในวงศ์ Cichlidae พวกเดียวกับปลานิล ปลาหมดเทศ ปลา ออสการ์ ปลาปอมปาดัวส์ เป็นปลาที่เลี้ยงได้ง่าย อดทน มีพฤติกรรมที่หลากหลาย ถ้าผู้เลี้ยงไม่เข้าใจพฤติกรรมของปลาหมอสีก็จะทำให้ตายได้ง่าย ฉะนั้น ก่อนเลี้ยงก็ควรศึกษาหาอ่านจากตำราการเลี้ยงปลาหมอสีก่อน ซึ่งปัจจุบันนี้มีหนังสือเกี่ยวกับปลาหมดสีทั้งเป็นภาษาไทยและภาษาอังกฤษอยู่มากมาย ผู้เลี้ยงที่เพิ่งเริ่มต้นก็หาซื้อปลาที่มีราคาถูกหน่อยเลี้ยงหาประสบการณ์ก่อนแล้วค่อยไปซื้อชนิดราคาแพงเมื่อมีความสามารถมากขี้นแล้ว
หลักทั่วไปในการเลี้ยงหมอสีก็เหมือนกันกับการเลี้ยงปลาอื่นๆ คือ


1. น้ำต้องสะอาดไม่ควรมีเชื้อโรค ห้ามใช้น้ำประปาที่เปิดจากก๊อกน้ำโดยตรง เฉพาะคลอรีนและปูนที่อยู่ในน้ำจะฆ่าปลาได้ในเวลาอันรวดเร็วควรพักน้ำประปาไว้สัก 2-3 วันจึงนำมาใช้
2. ใช้เครื่องกรองน้ำซึ่งหาซื้อได้ตามร้านทั่วไปเลือกให้เหมาะกับขนาดของตู้
3. ขนาดของตู้เลี้ยงควรจะใหญ่สักหน่อย ถ้าเลี้ยงพวกหมอสีพันธุ์เล็ก ความยาวของตู้ไม่ควรต่ำกว่า 24 นิ้ว ถ้าเป็นพันธุ์ใหญ่ก็ไม่ควรต่ำกว่า 36 นิ้ว ควรมีสัก 2 ตู้ เพื่อเป็นตู้พักปลา 1 ตู้ ตู้เลี้ยง 1 ตู้
4. อาหารปลาหมอสีกินอาหารสำเร็จรูปได้ดี ซึ่งเราหาซื้อได้ทั่วไปแต่ถ้าที่บ้านใกล้แหล่งเพาะยุงหรือใกล้บริเวณที่มีลูกน้ำลูกไรมาก และหาได้สะดวกก็ให้ลูกน้ำ ลูกไร เป็นอาหารจะดีมากทั้งประหยัดเงินและมีอาหารที่มีคุณค่าดี
5. ก้อนหิน ก้อนกรวด พันธุ์ไม้น้ำที่เราคิดว่าจะจัดลงไปในตู้นั้นควรจะทำความสะอาดให้ดี ก้อนหินก็ควรจะแช่น้ำลดความเป็นด่างลงพันธุ์ไม้น้ำก็ควรจะพักไว้ในถังหรือตู้อื่นๆ รอจนมันฟื้นตัวได้แล้วค่อยนำมาจัดในตู้
6. ตู้ปลาควรจะตั้งอยู่ใกล้กับที่พักน้ำเพื่อเปลี่ยนน้ำในตู้ปลาได้สะดวก ปัญหานี้ดูเหมือนเล็กแต่ก็มีหลายๆรายที่เลิกเลี้ยงปลา เพราะต้องเปลี่ยนน้ำในตู้ปลาบางรายถึงขั้นทะเลาะกันเพราะเกี่ยงกันเปลี่ยนน้ำตู้ปลา บางรายถูกคำสั่งห้ามเลี้ยงหลังจากการเปลี่ยนน้ำตู้ปลาผ่านไปไม่ถึงครึ่งชั่วโมง เพราะขณะเปลี่ยนน้ำตู้ปลาบริเวณระหว่างที่พักน้ำกับตู้ปลาจะกลายเป็นเขตอันตรายสูงสุดต่อชีวิตของคนแก่และเด็ก รวมทั้งสตรีมีครรภ์ไปในทันที การลื่นหกล้มในบริเวณนี้จะเกิดขึ้นบ่อยมาก
7. เวลา ถ้าคุณต้องออกจากบ้านตั้งแต่ตีห้าครึ่งและกลับถึงบ้านประมาณไม่ถึงสี่ทุ่มดีในวันปกติ วันเสาร์ต้องตื่นสิบโมงเช้าเพื่อนอนชดเชยพอตื่นก็ต้องทำงานบ้านจิปาถะที่ค้างตั้งแต่จันทร์-ศุกร์ แล้วก็ขอแนะนำว่าไปปลูกต้นไม้ดีกว่าเพราะปลาที่คุณเลี้ยงไว้นั้นมันพากันตายหมดแล้ว ก่อนเลี้ยงปลาต้องถามตัวเองก่อนว่ามีเวลาไหม และคนรอบข้างจะยินดีไหมที่คุณจะเลี้ยงปลา เพราะคนรอบข้างนั้นก็คือคนงานของคุณขณะเปลี่ยนน้ำตู้ปลา ถ้าเกิด คนงานสไตรท์ขณะเปลี่ยนน้ำไปได้ครึ่งเดียว ภาระทั้งหมดก็จะอยู่ที่คุณคนเดียวจริงๆ
เมื่อหลัก 7 ประการนี้คุณแก้ปัญหาได้แล้ว คราวนี้ก็เริ่มลงมือเลี้ยงกันได้ สมมุติว่าตู้ปลาจัดตกแต่งเรียบร้อยแล้ว ตำราก็อ่านแล้วมีความมั่นใจ 100% ถุงใส่ปลาถูกแกะออกปลาฝูงแรกถูกปล่อยลงตู้แล้วทุกตัวพร้อมใจกันว่ายเข้าหาที่ซ่อน ไม่ต้องตกใจนั่นเป็นสัญญาณของปลา สักครู่ตัวที่กล้าหน่อยหรือตกใจน้อยหน่อยจะเริ่มว่ายน้ำสำรวจที่อยู่อาศัยใหม่ ตัวอื่นๆก็จะตามมาที่มีนิสัยรวมฝูงก็จะรวมกัน      บางตัวก็ว่ายเที่ยวแล้วแต่ชนิดและนิสัยของแต่ละตัวไม่ต้องให้อาหารวันที่สองเมื่อปลาส่วนใหญ่สงบลงแล้วเริ่มให้อาหารเล็กน้อยเป็นอาหารมีชีวิตได้ก็ดีถ้าไม่มีอาหารเม็ดก็ได้ ให้น้อยๆดูจนกว่าปลาจะกินอาหารเม็ดหมด ทิ้งไว้สัก 2-3 ชั่วโมง ถ้ามีเศษอาหารเหลือก็ให้ตักออกทิ้งไป สัปดาห์แรกผ่านไปคุณจะรู้สึกว่าตัวเองกะประมาณอาหารที่ให้ปลาได้ดีขึ้น อาหารที่ให้ไม่ค่อยเหลือซึ่งจะดีมากน้ำจะใสไม่เสีย ถ้ามีปลาตายก็รีบตักออกไปจากตู้โดยเร็ว สังเกตุด้วยว่าตายสภาพอย่างไร ถ้าครีบขาดรุ่งริ่งแสดงว่ามันกัดกัน แยกตัวที่ก้าวร้าวออกไปใส่ไว้ในตู้พักปลา ถ้าภายในสภาพตัวยังสมบูรณ์ก็เกิดจากหลายสาเหตุ และตายติดต่อกันทุกวันก็ต้องเปิดตำราและถามผู้รู้แล้วละ สัปดาห์ที่สอง-สาม-สี่ ปลาก็จะเริ่มคุ้นกับคุณแล้วละมันจะเริ่มมาหาคุณไม่กลัวคุณ ยิ่งคุณอยู่ดูมันมากเท่าใดมันก็จะยิ่งคุ้นกับคุณมากขึ้นเท่านั้น การสื่อสารระหว่างคุณกับปลาก็จะยิ่งรู้เรื่องกันมากขึ้น แต่คุณต้องไม่ลืมคนที่อยู่รอบข้างคุณนะครับ นานเข้าก็จะมีเสียงบ่นเดี๋ยวนี้ไม่รู้เป็นอะไรมัน(หมายถึงตัวคุณนะครับ) กลับจากเรียน(หรือทำงาน)แล้วก็นั่งขลุกอยู่หน้าตู้ปลาตลอด ถ้าเป็นแบบนี้คุณควรจะห่างจากปลาของคุณไปสนใจคนอื่นบ้าง แล้วหาเวลาช่วงก่อนนอนหรือคนอื่นพักผ่อนกันแล้วค่อยมาดูแลปลาของคุณ โดยสังเกตุปลาทุกตัวทีละตัว คุณจะพบว่ามันโตขึ้นมาก แข็งแรง สุขภาพดี ซึ่งเป็นความปรารถนาของคุณพอทุกอย่างเงียบสงบ คุณจะได้ยินเสียงกระซิบว่า ดูแลสุขภาพด้วยฉันก็เป็นห่วงคุณเหมือนกัน ก็พอดีได้เวลาเข้านอนรุ่งเช้าคุณตื่นขึ้นมาอย่างสดชื่นเพื่อไปเรียนหรือทำงานต่อตามเรื่องของคุณ

ยังมีเรื่องอื่น ๆ อีกมากมาย คลิกดูด้านล่างครับ

 
     
 
 
สายพันธุ์ปลาหมอสี
  - ปลาหมอสีสกุลแอริสโทโครมิส
 
- ปลาหมอสีสกุลโคพาไดโครมิส
- ปลาหมอสีสกุลลาบิโอโทรเฟียส  

คุยกันเรื่อง "การเพาะเลี้ยงปลาหมอสี" แหล่งกำเนิดปลาหมอสี , อาหาร , พันธุกรรม รายละเอียด  
คุยกันเรื่อง "การเพาะเลี้ยงปลาหมอสี" : การคัดเลือกพ่อแม่พันธุ์ปลาหมอสี , การติดเชื้อพวกพยาธิ , สารเคมีที่ใช้รักษาโรคปลา , คุณลักษณะโรงเรือนปลาหมอสี , ปัญหาปลาหมอสีที่พบบ่อยในบ้านเรา    
 cross breed มหัศจรรย์แห่งปลาหมสีสายพันธุ์ใหม่    
 ปลาหมอสี cross breed ที่ไม่มีวันตายภาค 2    
ตลาดปลาหมอสี ร้านขายปลาสวยงามสายพันธุ์ต่าง ๆ    
 
- สัมมนา"ตลาดส่งออกปลาสวยงาม" - การขนส่งปลาสวยงามไปตลาดต่างประเทศ - การเลี้ยงปลาทะเลในตู้
- กฎหมายที่คุ้มครองและควบคุมการค้าสัตว์น้ำ - เสวนาเปิดโลก ขยายตลาดปลาสวยงาม - เมื่อควันบุหรี่เป็นพิษกับปลาตู้
- การจัดการฟาร์มปลาสวยงามอย่างถูกสุขลักษณะ - การเลี้ยงปลาทะเลสวยงาม ไม่ยากอย่างที่คิด - ปลาอโรวาน่าสีทอง…พบในไทย?
- ผู้บุกเบิกปลาข้ามสายพันธุ์ของประเทศไทย - ทางเลือกใหม่ของการส่งออกปลาสวยงาม - ลักษณะที่ดีของปลาทองสิงห์ตามิด
- ทิศทางการเพาะเลี้ยงปลาสวยงามในอนาคต  - สภาพแวดล้อมที่จัดว่าเป็นสิ่งรบกวน(ใจ)...ปลา - ทำความรู้จักกับ...ปลาพาราไดซ์
- ร้านจำหน่าย ปลาสวยงาม อื่นๆ. -สาเหตุของการเกิดตะไคร่ในตู้ปลา - ค่านิยมของการเลี้ยงปลาหมอสีในบ้านเรา
- ระบบกรองน้ำแบบมือสมัครเล่น - ปลาทองไม่ตาย เลี้ยงอย่างไร - เท็กซัสแดง สวยสมใจ ใส่ใจสักนิด
- เคล็ดลับการเลี้ยงปลาคาร์พ จากนักเลี้ยงระดับเซียนเรียกพี่ - หลักการคัดเลือก…ลูก ‘’ ฟลาวเวอร์ ฮอร์น ‘’ ขึ้นฟอร์ม - ปลาเลี้ยงที่เก่าแก่ที่สุดในโลก
- ปลากัดกีตาร์ - ปลาของนักเลี้ยงมือใหม่ - ปลาปักเป้าทอง
- ปลาทะเลกับการเลี้ยงในตู้ด้วยน้ำเกลือ - เลี้ยงปลาอีกง...อนาคตสัตว์เศรษฐกิจ - ขอบเขตการพลิกผัน...ของสายพันธ์ปลาเท็กซัสแดง
- เปลี่ยนตู้ปลาเป็นตอไม้ สร้างดีไซน์สู่ความต่าง - มาลองเลี้ยงปลา “ปอมปาดัวร์” กันดีกว่า
- เสือตอ "แกล้งตาย" เสน่ห์เหลือร้ายของปลาน่ารัก
- การจัดวางตู้ปลาสวยงาม - 11ข้อรักษาปลาป่วย - การสร้างภูมิคุ้มกันให้ปลาสวยงาม!!!
- ปลาตะเพียนหน้าแดง - ฟาร์มปลาสวยงามกับการท่องเที่ยว - ระบบกรอง…สำหรับปลาสวยงาม
- การทำหินเทียมเพิ่มความสวยให้ตู้ปลา - กระบวนการทางเคมีที่สำคัญต่อคุณภาพน้ำเลี้ยงปลาสวยงาม - "ปลาหมูอารีย์"ใกล้เปิดตัวสู่วงการปลาสวยงามตัวใหม่
- มาลาวีเหลือง - เทคนิคการเลี้ยงปลานีออน - ยาสามัญประจำตู้ปลา
- เปิดเคล็ดลับเลี้ยงปลาหางนกยูง เกรด A - “กัดหม้อสีมุกทอง” ทำอย่างไร?
- รับฝากเลี้ยงปลาตะพัดอย่างไรไม่ผิดกฎหมาย
- บรรทัดฐานปลาสวยงาม…เพื่อการส่งออก - ไคติน-ไคโตซาน อาหารปลาคาร์พจากธรรมชาติ - ปลาไทย...สวยงามที่ต่างประเทศกำลังต้องการสูง
- สูตรอาหารปลาสวยงาม - เรื่องน่ารู้เกี่ยวกับการเลี้ยงปลา - หลักการจัดตู้ปลา