จากอดีตมาจนถึงปัจจุบันพบว่า ประเทศไทยได้มีการเพาะเลี้ยงกุ้งมาเป็นเวลาช้านาน แต่ปัญหาที่เกิดขึ้นจากการเพาะเลี้ยงกุ้ง นอกเหนือจากปัญหาราคากุ้งตกต่ำแล้วคงจะหนีไม่พ้นปัญหาเรื่องโรคไวรัสและปัญหาการแตกขนาดของกุ้งในบ่อเลี้ยงใช่มั๊ยค่ะ และที่ผ่านมาดูเหมือนว่างานวิจัยเกี่ยวกับโรคระบาดในกุ้งส่วนใหญ่จะมุ่งเน้นไปในแนวทางของการรักษา และการป้องกันไม่ให้ลูกกุ้งติดเชื้อไวรัสโดยการผลิตลูกกุ้งปลอดเชื้อ ทำให้ทางภาครัฐและเอกชนมองว่านั่นเป็นการแก้ปัญหาที่ปลายเหตุ ดังนั้นการพัฒนาระบบภูมิต้านทานภายในเพื่อให้กุ้งแข็งแรงตั้งแต่วัยอ่อนนั้นน่าจะส่งผลให้กุ้งสามารถทนต่อโรคได้ดีกว่า
    และหากพูดถึง DHA หรือชื่อเต็ม ๆ คือ Docosahexaenoic acid แล้วนั้นดิฉันเชื่อเหลือเกินค่ะว่าผู้อ่านทุกท่านคงจะคุ้นชื่อกันดี โดยเฉพาะในกลุ่มของผู้ที่รักสุขภาพ เพราะ DHA นั้นเป็นหนึ่งในกรดไขมันไม่อิ่มตัวหลายพันธะ (Polyunsaturated fatty acids,PUFAs) ในกลุ่มของโอเมกา-3 ซึ่งเป็นกรดไขมันชนิดจำเป็น (Essential fatty acid) ที่สัตว์น้ำไม่สามารถสังเคราะห์ได้เองจึงต้องได้รับจากการบริโภคอาหารที่มี DHA ซึ่งแหล่งที่มาของ DHA นั้นได้มาจากน้ำมันของปลาทะเลเป็นส่วนใหญ่ เช่น ปลาแซลมอน ปลาแมคเคอเรล ปลาเทราท์ และปลาทูน่า
    คุณสมบัติที่สำคัญอง DHA พบว่า DHA เป็นสารตั้งต้นของสารประกอบที่คล้ายฮอร์โมนที่มีชื่อว่า Prostaglandins และ Leucotriens ซึ่งสามารถใช้ต่อต้านเชื้อโรคบางชนิดพร้อมกันนั้นยังช่วยในการเพิ่มภูมิคุ้มกันให้กับลูกกุ้งวัยอ่อนได้เป็นอย่างดี
    แม้ DHA จะมีประโยชน์ต่อวงการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำวัยอ่อน แต่ในปัจจุบันกลับมีปัญหาของการผลิตเกิดขึ้น เนื่องจากปริมาณ DHA ในน้ำมันปลามีอยู่จำกัด จึงจำเป็นต้องใช้ปลาเป็นจำนวนมากในกระบวนการผลิต แถมยังมีปัญหาในการสกัดและการทำให้บริสุทธิ์โดยการกำจัดคอเลสเตอรอล และสิ่งเจือปนที่เป็นพิษ รวมถึงปัญหากลิ่นคาวของปลา ทำให้กระบวนการผลิต DHA มีค่าใช้จ่ายสูง อีกทั้งการผลิต DHA ให้มีคุณภาพสูงนั้นทำได้ยากในระดับอุตสาหกรรม
    เมื่อเรารู้จักกับ DHA กันพอสมควรแล้วต่อไปเราก็มาทำความรู้จักกับพระเอกของเราอย่าง Schizochytrium กันบ้างดีกว่าค่ะ เริ่มจาก  Schizochytrium นั้นจัดอยู่ในกลุ่มของ Marine thraustochytrids
    ลักษณะโครงสร้างที่สำคัญคือ จะเป็น multilayer ประกอบด้วย L-galactose เป็นหลักอยู่ภายในออร์แกเนล (organelle) ที่มีชื่อว่า Sagenogenetosome ที่เกิดจากเซลล์ชั้นนอกที่มีร่างแห รวมถึงการมี zoospore ที่มีแส้ 2 เส้นอีกด้วย การแพร่กระจายของ Schizochytrium นั้นสามารถเจริญเติบโตได้ดีในทะเลและบริเวณน้ำกร่อยอย่างป่าชายเลน ส่วนบทบาทที่สำคัญของสาหร่ายชนิดนี้ในระบบนิเวศนั้นพบว่า มีส่วนช่วยในการเพิ่มคุณค่าทางอาหารในป่าชายเลน ปัจจุบันได้มีงานวิจัยเกี่ยวกับสาหร่ายชนิดนี้โดยมุ่งเน้นไปในทางการผลิต DHA กันมากขึ้น

    ทำให้มีผลงานวิจัยชิ้นโบว์แดงของ ดร.วิเชียร  ยงมานิตชัย อาจารย์ภาควิชาจุลชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ แรกเริ่มได้ทำการศึกษาสาหร่ายเซลล์เดียวที่ชื่อ Schizochytrium เพียงเพื่อหวังว่าจะสามารถนำมาเป็นแหล่งทดแทน DHA ทางอุตสาหกรรม จากนั้นก็ทำการเก็บรวบรวม Schizochytrium บริเวณป่าชายเลนในประเทศไทยแล้วนำมาเพาะเลี้ยงภายในห้องปฏิบัติการ และแล้วก็ทำการแยกเชื้อให้บริสุทธิ์จนในที่สุดก็สามารถสกัด DHA ออกมาได้
    หลังจากนั้นก็ได้มีการต่อยอดผลการวิจัยโดยการผลิต DHA จาก Schizochytrium ทำเป็นอาหารเสริมสำหรับใช้ในการอนุบาลลูกกุ้งขาว และได้ทำการเปรียบเทียบอัตราการรอดจากการให้อาหาร 2 แบบ พบว่า ชุดการทดลองที่ให้คีโตเซอรอสซึ่งมี EPA เพียงอย่างเดียวปรากฏว่าลูกกุ้งมีอัตราการรอด 60 % แต่ชุดการทดลองที่อนุบาลลูกกุ้งด้วยคีโตเซอรอสผสมกับ Schizochytrium ซึ่งมี  DHA ในปริมาณสูง ผลก็คือลูกกุ้งมีอัตรารอดสูงถึง 89 % อีกทั้งกุ้งยังมีขนาดที่โตกว่าอีกด้วย จากการทดลองสรุปได้ว่า การที่ลุกกุ้งได้รับสารอาหารที่ครบถ้วนคือมีทั้ง EPA และ DHA ย่อมส่งผลถึงอัตราการรอดและการเจริญที่สูงตามไปด้วย และเมื่อกุ้งมีความแข็งแรงตั้งแต่วัยอ่อนก็ย่อมสามารถที่จะต้านทานเชื้อไวรัสและสามารถเจริญเติบโตได้ตามปกติ แม้จะนำกุ้งไปเลี้ยงในบ่อดินหรือในสภาวะแวดล้อมที่เหมาะกับการเกิดโรคก็ตาม จึงทำให้เชื่อกันว่า DHA จาก Schizochytriumเหมาะที่จะนำมาใช้กับอุตสาหกรรมการเลี้ยงกุ้งได้เป็นอย่างดี

    ซึ่งข้อดีของการผลิต DHA จาก Schizochytrium มีดังนี้ค่ะ
    1. Schizochytrium สามารสังเคราะห์และสะสมกรดไขมันในเซลล์ได้ในปริมาณมาก อีกทั้งกรดไขมันที่ผลิตได้จาก Schizochytrium อย่าง DHA จัดเป็นกรดไขมันที่มีมูลค่าสูงกว่าที่ผลิตได้ในพืชจำพวกน้ำมันถั่วเหลือง น้ำมันปาล์ม และน้ำมันเมล็ดทานตะวัน เป็นต้นค่ะ
    2. Schizochytrium มีอัตราการเจริญเติบโตสูงในแหล่งอาหารที่ไม่ซับซ้อน มีความหลากหลายสูงและราคาถูก ถือเป็นการลดค่าใช้จ่ายในด้านวัตถุดิบ ประกอบกับการผลิต DHA จาก Schizochytrium นั้นสามารถทำได้ตลอดปี อีกทั้งยังพบได้ในบริเวณป่าชายเลนในประเทศไทยของเราด้วยนะค่ะ
    นับได้ว่าเรื่องการผลิต DHA จาก Schizochytrium นั้นคงจะกลายเป็นกุญแจสำคัญที่จะนำไปสู่ความสำเร็จของการเพาะเลี้ยงกุ้งที่ทนต่อโรคในบ้านเราได้เป็นอย่างดี รวมทั้งยังเป็นการช่วยเกษตรกรผู้เพาะเลี้ยงกุ้งไม่ต้องเสียค่าใช้จ่ายจำนวนมากในการซื้อยารักษาโรคกุ้ง และจากการนำสาหร่ายเซลล์เดียว Schizochytrium มาเป็นแหล่งผลิต DHA ที่มีคุณภาพนั้น เชื่อว่าในอนาคตอันใกล้น่าจะสามารถนำมาเป็นแหล่งทดแทน DHA จากน้ำมันตับปลาได้ ประโยชน์ดี ๆ ที่มีมากมายของ Schizochytrium จึงน่าจะเป็นทางออกของการแก้ปัญหาเรื่องของกุ้งในทางอุตสาหกรรมได้ในอนาคตค่ะ
    สำหรับท่านใดที่สนใจหรืออยากทราบข้อมูลใดเพิ่มเติมสามารถติดต่อไปได้ที่               ดร.วิเชียร  ยงมานิตชัย ภาควิชาจุลชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ โทร. 0-2562-5444 ต่อ 4024.

เอกสารอ้างอิง
ขำราวี.2551. Schizochytrium DHA จากสาหร่ายเซลล์เดียวแก้ปัญหาโรคไวรัสกุ้ง.อควาบิช
        1:30-31.
มดตะนอย.2551. DHA สกัดจากสาหร่ายอาหารกุ้งวัยอ่อน.อควาบิช.2:15-17.
ไชยรัตน์ ส้มฉุน.เสริมอาหารต้านไวรัสกุ้ง ด้วยสารจากสาหร่ายเซลล์เดียว. [ออนไลน์].
        เข้าถึงได้จาก:http // www.news.cedis.or.th (วันที่ค้นข้อมูล: 6 กุมภาพันธ์ 2552).
นิรนาม. สาหร่ายเซลล์เดียว ผลิตเป็นอาหารเสริมกุ้ง ต้นทุนต่ำ. [ออนไลน์].เข้าถึงได้จาก: http
       // www.phtnet.org/news51/view-news.asp?nID=24. (วันที่ค้นข้อมูล:6 กุมภาพันธ์ 2552).
นิรนาม.นักวิจัย มก.พบสาหร่ายเซลล์เดียวผลิตอาหารเสริมกุ้ง ต้นทุนต่ำ. [ออนไลน์].เข้าถึงได้จาก:
         http//www.energyfantasia.com (วันที่ค้นข้อมูล: 6 กุมภาพันธ์ 2552).
นิรนาม.นักวิจัย มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์พบสาหร่ายเซลล์เดียวผลิตอาหารเสริมกุ้ง ต้นทุนต่ำ  อัตราการรอดสูง.[ออนไลน์].เข้าถึงได้จาก:http// www.wanjai.com
        (วันที่ค้นข้อมูล: 6 กุมภาพันธ์   2552).
พัชรี  ซุ่นสั้น.การผลิตกรดไขมันไม่อิ่มตัวชนิดโพลี จากเชื้อ Schizochytrium sp. ที่คัดแยกจากป่าชายเลน.[ออนไลน์].เข้าถึงได้จาก: http//www.coastalaqua.com/files/Polyunsaturated%20fatty%20acids.doc
          (วันที่ค้นข้อมูล: 6 กุมภาพันธ์ 2552).