บทคัดย่อ
โปรตีนโยล์ค (yolk protein) เป็นแหล่งพลังงานสำหรับการพัฒนาของคัพภะและตัวอ่อนของสัตว์ที่มีกระดูกสันหลังโดยมีไวเทลโลจีนิน (vitellogenin) เป็นสารตั้งต้นโปรตีนโยล์คจะถูกสังเคราะห์โดยตับ เมื่อมีระดับฮอร์โมนเอสตราไดออลในกระแสเลือดสูงแล้วถูกส่งผ่านกระแสเลือดไปยังรังไข่เพื่อเปลี่ยนเป็นโปรตีนโยล์ค ซึ่งประกอบด้วยโปรตีน 2 ชนิดคือ ลิโพไวเทลลิน (lipovitellin) และฟอสไวทิน (phosvitin)
การฉีดปลากะรังด้วยฮอร์โมนเอสตราไดออล (3 มก./น้ำหนักปลา 1 กก.) ทุก 3 วัน จำนวน 3 ครั้ง เพื่อกระตุ้นให้มีการสังเคราะห์ไวเทลโลจีนิน ในการทำให้ไวเทลโลจีนินบริสุทธิ์จากพลาสมาของปลาที่ได้จากการฉีดฮอร์โมนเอสตราไดออล 32P-Orthophosphate และ 3H-Leucine ก่อนแล้ว โดยใช้คอลัมน์ DEAE-Sephacel คอลัมน์ Sephadex G-150 สามารถแยกไวเทลโลจีนินบริสุทธิ์ได้ 368.5 มก. คิดเป็น 19.2% ของพลาสมาเริ่มต้น จากปริมาณกัมมันตภาพรังสีของ 32P และ 3H สามารถแยกไวเทลโลจีนินได้บริสุทธิ์ขึ้น 2.5 และ 3.1 เท่าตามลำดับ ไวเทลโลจีนินบริสุทธิ์ ปรากฏโปรตีน 3 แบบ (I, II และ III) ในโพลีอะควิลาไมค์ เจล อิเล็กโตรฟอรีซิส แบบไม่แปลงสภาพ มีน้ำหนักโมเลกุล 470,000, 335,000 และ 290,000 ดัลตันตามลำดับ ไวเทลโลจีนิน ทั้ง 3 แบบมี 32P และ 3H ติดฉลากอยู่ด้วยอัตราส่วน 32P : 3H มีค่าใกล้เคียงกัน คือ 2.75 สำหรับแถว I และ II และ 2.86 สำหรับ III สามารถแยกแถบ I & II ออกจากแถบ III ได้โดยวิธีพรีพาราทีบ เจล อิเล็กโตรฟอรีซิส (PAGE) แถบทั้ง 3 ย้อมติดสีคูมาซี บลู พี เอ เอส และซูดาน แบล็ค บี ไวเทลโลจีนิน บริสุทธิ์มีฟอสเฟตเป็นองค์ประกอบ 6.8 ไมโครกรัม/มก.โปรตีน ผลการทดลองเหล่านี้บ่งชี้ว่าไวเทลโลจีนิน ของปลากะรังเป็นฟอสโฟไกลโคลิโพโปรตีน (phosphoglycolipoprotein)
นอกจากนี้ยังพบว่าแอนติบอดีต่อไวเทลโลจีนิน (antivitellogenin) ได้จากการฉีดกระต่ายขาวด้วยไวเทลโลจีนินบริสุทธิ์ แอนติบอดี้นี้เกิดปฏิกิริยาตกตะกอนใน Ouchterlony double immunodiffusion กับไวเทลโลจีนินบริสุทธิ์ พลาสมาปลาเพศเมียและสารสกัดจากรังไข่ แต่ไม่เกิดปฏิกิริยากับพลาสมาปลาเพศผู้ของปลากะรัง ระดับไวเทลโลจีนินในพลาสมาหาได้โดยวิธีร็อกเก็ต อิมมูโน อิเล็กโตรฟอรีซิส ซึ่งมีความสัมพันธ์ระหว่างพลาสมาไวเทลโลจีนินกับค่าดรรชนีสืบพันธุ์ (GSI) และโปรตีนในรังไข่
