2.1 ครอบครัว (Family) Anablepidae ครอบครัวย่อย (Subfamily) Anablepinae ปลาในครอบครัวย่อยมีเพียง 1 สกุลคือปลาในสกุล (Genus) Anablep หรือ ปลาสี่ตาซึ่งมีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Anablep anablep และมีชื่อสามัญภาษาอังกฤษว่า Four-eyes        พบปลาชนิดนี้แพร่กระจายอยู่บริเวณชายฝั่งทางตอนเหนือของทวีปอเมริกาใต้ มีลักษณะสำคัญ คือ มีดวงตาขนาดใหญ่ รูม่านตา (Pupils) แบ่งเป็น 2 ส่วน ซึ่งสามารถมองได้ทั้งเหนือน้ำและใต้น้ำได้ในเวลาเดียวกันจากลักษณะดังกล่าวนี้ได้นำมาตั้งเป็นชื่อสามัญ ในปลาเพศผู้จะมีอวัยวะสืบพันธุ์ที่พัฒนามาจากครีบก้นเรียกว่า
Gonopodius มีลักษระเป็นท่อใช้สำหรับฉีดสเปิร์มเข้าไปในช่วงท้องปลาเพศเมีย ปลาชนิดนี้จะกินแมลงเป็นอาหารแต่สามารถฝึกให้กินอาหารสำเร็จรูปได้ ขนาดความยาวโดยเฉลี่ยประมาณ 25 เซนติเมตร ซึ่งถือว่าเป็นปลาออกลูกเป็นตัวชนิดที่มีขนาดใหญ่ที่สุด ลักษณะนิสัยชอบว่ายน้ำอยู่บริเวณผิวน้ำ
       โดยครึ่งหนึ่งของดวงตาด้านบนจะโผล่พ้นผิวน้ำขึ้นมา แต่ปลาจะจุ่มหัวลงน้ำเป็นบางครั้งเป็นเวลาเพียงไม่กี่วินาทีเพื่อล้างทำความสะอาดตา สามารถอาศัยได้ทั้งในน้ำจืดและน้ำกร่อย ปลาชนิดนี้ถูกนำเข้ามาจำหน่ายในประเทศไทยเป็นปลาสวยงาม มีราคาสูง และหาซื้อได้ยาก
2.2 ครอบครัว (Family) Goodeidae ครอบครัวย่อย (Subfamily ) Goodeinae ปลาในครอบครัวย่อยนี้ที่จัดเป็นปลาสวยงามมี 2 สกุล ก็คือปลาในสกุล Xenotoca และ ปลาในสกุล Ameca
     2.2.1 ปลาเร็ดเทลกูดีอิด มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Xenotoca eiseni (Rutter, 1896) และมีชื่อสามัญภาษาอังกฤษว่า Red-tailed goodeid จะพบปลาชนิดนี้แพร่กระจายอยู่เฉพาะแถบที่ราบสูงในเม็กซิโกตอนกลาง ในบริเวณที่ติดต่อกับชายฝั่ง แหล่งน้ำที่อาศัยมีทั้งแหล่งน้ำไหล ลำธาร บึง ทุ่งนา เพศผู้ไม่มี Goonpodium แต่จะมีก้านครีบก้นตอนหน้าพัฒนาไปเพื่อการจับคู่ผสมพันธุ์ กินตัวอ่อนแมลงเป็นอาหาร ขนาดความยาวโดยเฉลี่ยในเพศผู้ 5-6 เซนติเมตร เพศเมีย 6-7 เซนติเมตร ปลาในกลุ่มนี้ถูกนำเข้ามาจำหน่ายในประเทศไทยเป็นปลาสวยงามแต่พบเห็นได้ไม่บ่อยนัก

ปลาไพค์แคระ

ปลาบัทเทอะไพลกูดีอิด

      ปลาไพค์แคระ มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Belonesox belizanus Kner, 1860 และชื่อสามัญภาษาอังกฤษว่า Pike livebearer พบแพร่กระจายอยู่ในทวีปอเมริกากลาง อาศัยอยู่บริเวณปากแม่น้ำ ปากมีขนาดยาวและกว้าง มีฟันขนาดเล็กแหลมคมจำนวนมาก กินปลาขนาดเล็กเป็นอาหาร ขนาดความยาวโดยเฉลี่ยในเพศเมีย 20 เซนติเมตร เพศผู้ 12 เซนติเมตร สามารถอาศัยได้ทั้งในน้ำจืดและน้ำกร่อย เมื่อนำมาเลี้ยงในน้ำจืด ควรเติมเกลือลงไปเล็กน้อยจะทำให้ปลามีสุขภาพดีขึ้น ถูกนำเข้ามาจำหน่ายเป็นปลาสวยงามในประเทศไทย แต่ยังไม่มีการเพาะเลี้ยง
      ส่วนปลาในกลุ่มออกลูกเป็นตัวในครอบครัวที่นิยมนำมาเพาะเลี้ยงและซื้อขายเป็นปลาสวยงามในประเทศไทยกันอย่างแพร่หลายมี เพียง 2 สกุล คือ สกุล Poecilia และXiphophorus ประกอบด้วยปลาทั้งหมด 7 ชนิด (Species) ดังนี้คือ
    2.3.1 ปลาหางนกยูง มีชื่อวิทยาศาสตร์ Poecilia reticulata Peters, 1859 และมีชื่อสามัญภาษาอังกฤษว่า Guppy พบแพร่กระจายอยู่ใน เวเนซูเอลา ทรินิแดดและบาบาโดส กินตัวอ่อนแมลงและแพลงก์ตอนสัตว์เป็นอาหาร ขนาดปลาในธรรมชาติเพศเมียจะมีขนาดความยาวเฉลี่ย 6 เซนติเมตร เพศผู้ 3.5 เซนติเมตร
     2.3.2 ปลาเซลฟิน มอลลี่ มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Poecilia latipinna Le Sueur, 1821 และมีชื่อสามัญภาษาอังกฤษว่า Sailfin molly พบแพร่กระจายในแถบ เซาท์แคโรไลน่า ถึงเม็กซิโก กินตัวอ่อนแมลงและแพลงก์ตอนสัตว์เป็นอาหาร ขนาดความยาวโดยเฉลี่ย 10 เซนติเมตร ปลาชนิดนี้มีครีบหลังสูงและยาวคล้ายใบเรือ มีก้านครีบอ่อน 13-14 ก้าน
     2.3.3 ปลามอลลี่ มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Poecilia sphenops Valenciennus, 1846 และชื่อสามัญภาษาอังกฤษว่า Molly พบแพร่กระจายในแถบอเมริกากลาง เม็กซิโก กินตัวอ่อนแมลงและแพลงก์ตอนสัตว์เป็นอาหาร ขนาดความยาวโดยเฉลี่ย 10 เซนติเมตร ลักษณะคล้ายปลาเซลฟินมอลลี่ แต่ครีบหลังมีขนาดเล็กกว่ามาก
     2.3.4 ปลาเซลฟิน มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Poecilia vilifera Regan, 1914 และมีชื่อสามัญภาษาอังกฤษว่า Giant sailfin molly พบแพร่กระจายในแถบ เม็กซิโก กินตัวอ่อนแมลงและแพลงก์ตอนสัตว์เป็นอาหาร ขนาดความยาวโดยเฉลี่ย 12.5 เซนติเมตร ปลาชนิดนี้มีครีบหลังสูงและยาวกว่าเซลฟินมอลลี่ มีก้านครีบอ่อน 16-19 ก้าน
     2.3.5 ปลาสอด มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Xiphophorus helleri Heckel, 1845 และชื่อสามัญภาษาอังกฤษว่า Swordtail พบแพร่กระจายอยู่ในเม็กซิโก ถึงกัวเตมาลา กินพืชน้ำ แพลงก์ตอนสัตว์และตัวอ่อนแมลงเป็นอาหาร ขนาดความยาวโดยเฉลี่ย 12.5 เซนติเมตร เพศผู้มีก้านครีบหางตอนล่างยาวเลยขอบหาง มีลักษณะเรียวแหลมคล้ายดาบ
     2.3.6 ปลาแพลทตี้ มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Xiphophorus maculatus Gunther, 1866 และมีชื่อสามัญภาษาอังกฤษว่า Platy หรือ Moonfish พบแพร่กระจายอยู่ในเม็กซิโก ถึงกัวเตมาลา กินพืชน้ำ แพลงก์ตอนสัตว์และตัวอ่อนแมลงเป็นอาหาร ขนาดความยาวโดยเฉลี่ยในเพศเมีย 7.5 เซนติเมตร เพศผู้ 4.0 เซนติเมตร
     2.3.7 ปลาวาเรียตัส มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Xiphophorus variatus Meek, 1904 และมีชื่อสามัญภาษาอังกฤษว่า Variatus พบแพร่กระจายอยู่ในเม็กซิโก กินตัวอ่อนแมลง แพลงก์ตอนสัตว์และพืชน้ำเป็นอาหาร ขนาดโดยเฉลี่ย 7.5 เซนติเมตร
      ในบรรดาปลาสวยงามที่ออกลูกเป็นตัว ปลาแพลทตี้ ปลาสอด และปลามอลลี่ จัดเป็นปลาสวยงามที่เลี้ยงง่าย แข็งแรงและทนต่อสภาพแวดล้อมได้มากกว่าปลาหางนกยูงกลุ่มปลาออกลูกเป็นตัวในครอบครัวย่อย Poeciliinae เพศผู้จะมีอวัยวะช่วยสืบพันธุ์ ซึ่งมีการพัฒนาลักษณะโครงสร้างมาจากก้านครีบก้นคือ จะมีลักษณะแหลมยาวเรียกว่า โกโนโพเดียม (Gonopodium)      ซึ่งจะใช้เป็นอวัยวะสืบพันธุ์ผสมกับเพศเมียส่วนอวัยวะสืบพันธุ์ภายนอกของเพศเมียจะมีช่องเพศอยู่บริเวณหน้าครีบก้น ซึ่งเพศผู้จะใช้อวัยวะที่เรียกว่าโกโนโพเดียม สอดเข้าไปในช่องเพศของเพศเมีย เพื่อส่งน้ำเชื้อเข้าไปผสมกับไข่ของเพศเมียหรืออาจจะถูกเก็บไว้ในท่อนำไข่ (Oviduct) ปลาในกลุ่มนี้สามารถออกลูกเป็นตัว โดยไข่ที่อยู่ในท้องของเพศเมียจะถูกผสมพันธุ์โดยน้ำเชื้อของเพศผู้ และไข่ก็จะพัฒนาอยู่ในท้องของเพศเมียจนกระทั่งฟักออกเป็นตัว
มีข้อที่น่าสนใจอีกประการสำหรับปลาออกลูกเป็นตัวคือ เมื่อปลาเพศเมียที่ได้ผสมกับปลาเพศผู้เพียงครั้งเดียว แม่ปลาตัวนั้นจะสามารถให้ลูกได้ต่อไปอีกหลายครั้ง ถึงแม้ว่าจะไม่ได้รับการผสมพันธุ์กับเพศผู้อีกเลย โดยไข่จะผสมพันธุ์กับน้ำเชื้อที่ถูกกักเก็บไว้ในท่อนำไข่
     ซึ่งการที่ปลาออกลูกเป็นตัวเพศเมียสามารถกักเก็บน้ำเชื้อเพศผู้ได้ยาวนานนั้น บางครั้งอาจจะเป็นการสร้างปัญหาในการคัดสายพันธุ์ให้กับผู้เพาะพันธุ์ปลาออกลูกเป็นตัวได้ น้ำเชื้อของปลาเพศผู้จะสามารถถูกเก็บไว้ในท่อนำไข่ของปลาเพศเมียได้ยาวนานแค่ไหนขึ้นกับชนิดและสายพันธุ์ของปลานั้น ๆ
     สำหรับปลาสอดและปลาหางนกยูงสามารถให้ถูกได้ถึง 10 ครอก ถึงแม้ว่าจะได้รับการผสมพันธุ์จากเพศผู้เพียงครั้งเดียว แต่อย่างไรก็ตาม ปลาเพศเมียที่ได้รับการผสมพันธุ์แล้วก็ยังมีโอกาสที่จะนำกลับมาผสมพันธุ์กับปลาเพศผู้ตัวใหม่ได้อีก
     เนื่องจากได้มีการศึกษาพบว่าน้ำเชื้อของปลาเพศผู้ตัวใหม่ที่ผสมพันธุ์ครั้งหนึ่งจะสามารถเข้าไปผสมกับไข่ของปลาเพศเมียตัวเดิมได้อีกด้วย โดยน้ำเชื้อของปลาเพศผู้ตัวใหม่จะมีโอกาสเข้าไปผสมกับไข่ของปลาเพศเมียได้มากกว่าน้ำเชื้อที่ปลาเพศเมียได้เก็บน้ำเชื้อเพศผู้
     ดังนั้นลูกปลาที่ได้ส่วนมากจะเกิดจากน้ำเชื้อของปลาเพศผู้ตัวใหม่มากกว่าน้ำเชื้อของปลาเพศผู้ตัวแรก แต่อย่างไรก็ตามโอกาสที่ลูกปลาจะเกิดจากน้ำเชื้อของเพศผู้ตัวใหม่หรือเก่าก็ยังขึ้นกับสายพันธุ์ของปลาอีกด้วยข้อเสียของปลาออกลูกเป็นตัวก็คือ พ่อแม่ปลามักจะกินลูกตัวเองถ้าไม่แยกลูกออกจากพ่อแม่ทันที เช่น ปลาหางนกยูงปลาสอด ดังนั้นในการเพาะพันธุ์จึงจำเป็นต้องใช้วัสดุช่วยในการพรางตัวหรือป้องกันไม่ให้พ่อแม่ปลากินลูกตัวเองซึ่งจะกล่าวรายละเอียดต่อไปในเรื่องการเพาะพันธุ์
     เนื้อหาบางส่วนมาจากหนังสือปลาออกลูกเป็นตัว ซึ่งหนังสือเล่มนี้พิมพ์ด้วยระบบอ๊อพเซ็ททั้งเล่มหนา 250 หน้า เนื้อหานอกจากที่นำมาเสนอแล้วยังมีเนื้อหาทางด้านการเพาะเลี้ยงปลาหางนกยูง   ปลามอลลี่   ปลาสอด   ปลาแพลทตี้  ปลาวาเรียตัส   ผู้สนใจสามารถติดต่อได้ที่สถาบันวิจัยสัตว์น้ำสวยงาม หรือกองส่งเสริมประมง กรมประมง