การเลี้ยงปลานวลจันทร์ทะเล
( ความรู้เรื่องการเลี้ยงปลา โดย เฉลิมวิไล ชื่นศรี คณะประมง มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ 2539 )

ความสำคัญ
     ปลานวลจันทร์ทะเลเป็นปลาที่เลี้ยงได้ง่ายทั้งในน้ำจืดและน้ำเค็ม กินอาหารจะพวกพืชตะไคร่น้ำและไรน้ำ เลี้ยงเพียง 6 เดือน จะโตมีความยาวถึง 20 เซนติเมตร หนัก 200 กรัมขึ้นไป เนื้อละเอียดมีรสดี ใส่เกลือตากแห้ง หรือรมควันก็ขายได้ราคาดี ลูกปลามีมากและสามารถไปจับเองได้ตามชานทะเล โดยเฉพาะที่ตำบลคลองวาฬ จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ปลานวลจันทร์ทะเลวางไข่เกือบตลอดปี มีมากในเดือนมกราคม-มีนาคม ปลานวลจันทร์ทะเล มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Chanos Chanos ( ชาโนส-ชาโนส )

รูปร่างลักษณะ
     ปลานวลจันทร์ทะเลรูปร่างเปรียวเรียวหัวเรียวท้าย เกล็ดละเอียดมีเทาเงิน มีครีบหลัง 1 อัน หางเว้าเป็นแฉก ปลายแหลม เส้นข้างตัวยาวตลอด เกล็ดที่เส้นข้างตัว 78-90 เกล็ด ปลาเล็กไม่มีฟัน ขนาดโตเต็มที่ยาวประมาณ 180 เซนติเมตร แพร่กระจายอยู่ทั่วไปในแถบอินโดแปซิฟิก ว่ายน้ำตามชายฝั่ง โดยที่ปลายครีบหลังโผล่พ้นน้ำ ปลานวลจันทร์ทะเลอยู่ในครอบครัว Chanidae ( แชน -นิ-ดี้ )

การเตรียมบ่อเลี้ยง
      ปลานวลจันทร์ทะเลเหมาะเลี้ยงอยู่ตามชายทะเล ป่าโกงกาง ที่ซึ่งถ่ายเทน้ำสะดวกและเก็บกักน้ำทะเลอย่างน้อย 50 เซนติเมตรตลอดเวลาที่เลี้ยง บ่อเลี้ยงปลานวลจันทร์ทะเลที่เป็นแบบแผนมีอยู่ 4 ขนาด คือ บ่อจับ บ่อเลี้ยงลูกปลาวัยอ่อน บ่อเลี้ยงลูกปลาวัยรุ่น และบ่อเลี้ยงปลาเพื่อการบริโภค บ่อทั้ง 4 ขนาด เป็นบ่อดินมีประตูน้ำที่ถ่ายเทน้ำและย้ายปลาถึงกันโดยตลอด คันบ่อควรปลูกพันธุ์ไม้น้ำเพื่อป้องกันการพังทลายของดินก่อนปล่อยปลาลงเลี้ยง เพาะสาหร่ายด้วยการใส่ปุ๋ยคอก 100 กิโลกรัมต่อไร่ ไขน้ำเข้าบ่อ 3-4 ซม. เป็นเวลา 6-7 วัน แล้วเติมอีก 100 กิโลกรัมต่อไร่ ไขน้ำเข้า 10 ชั่วโมง จนมีสาหร่ายและสัตว์เซลเดียวเกิดขึ้นมากมายจึงปล่อยปลาลงเลี้ยง
     บ่อเลี้ยงลูกปลาวัยอ่อน ลูกปลาวัยอ่อนที่จับได้มีขนาดประมาณ 1.1-1.3 เซนติเมตรลำตัวใส กินไรน้ำและสาหร่ายเซลเดียว ขนาดบ่อควรกว้าง 5 ด 10 เมตร ลึกไม่เกิน 50 เซนติเมตร ปล่อยลูกปลาตารางเมตรละ 40-50 ตัว เลี้ยง 1-2 เดือนจนลูกปลามีขนาด 4-5 เซนติเมตร จึงย้ายลูกปลาไปเลี้ยงในบ่อเลี้ยงลูกปลาวัยรุ่น
     บ่อเลี้ยงลูกปลาวัยรุ่น พื้นที่บ่อไม่ควรน้อยกว่า 800 ตารางเมตร น้ำลึก 50 เซนติเมตร ปล่อยลูกปลาลงเลี้ยงตารางเมตรละ 5-10 ตัว เลี้ยงประมาณ 2-3 เดือน ลูกปลาควรโต 1 0-12 เซนติเมตร จึงย้ายไปสู่บ่อเลี้ยงปลาเพื่อการบริโภค
บ่อเลี้ยงปลาเพื่อการบริโภค เลี้ยงลูกปลาวัยรุ่นให้มีขนาด 20 เซนติเมตร หนักประมาณ 200-300 กรัม เนื้อที่บ่อไม่ควรต่ำกว่า 1 -ไร่ ระดับน้ำลึก 0.50-1.0 เมตร ปล่อยลูกปลาลงเลี้ยงในอัตราไร่ละ 500-1,000 ตัว เลี้ยงประมาณ 2-3 เดือน ควรได้ขนาดปลาตามต้องการ

อาหารเสริม
     ลูกปลาวัยอ่อนเลี้ยงด้วยรำละเอียดโปรยให้เล็กน้อย เพียงวันละครั้ง ลูกปลาวัยรุ่นให้รำละเอียดวันละ 2 ครั้งๆละ 2 กิโลกรัมต่อไร่ ปลาใหญ่เลี้ยงด้วยรำละเอียด กากถั่ว และหญ้าอ่อนเสริมสมทบให้กินด้วย ปลาก็จะโตดีขึ้น ควรหมั่นรับน้ำเข้าบ่ออยู่เป็นประจำในระยะเวลาที่น้ำขึ้น

ศัตรูของการเลี้ยงปลานวลจันทร์ทะเล
     ปลานวลจันทร์ทะเลถูกศัตรูทำร้ายหรือแย่งอาหารได้ง่าย ศัตรูปลานวลจันทร์ทะเล ได้แก่ ปลาบู่ ปลาไหล ปลาข้าวเม่า ปลากระทะ ปลาตะกรับ ปลาตาเหลือก ปลากะพง ปลาแป้น ปลากระทุงเหว ปลาจุมพรวด และปลาข้างลาย หอยขี้นก และนอกจากนี้ยังมี งูกินปลา ปู นกกระยาง เป็นต้น ศัตรูเหล่านี้ควรกำจัดของเสีย ส่วนขโมยนับเป็นศัตรูสำคัญที่สุด เคยมีผู้ลงทุนและเสียหายเพราะขโมยจนต้องล้มเลิกกิจการไป